Wykup

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11.09.2013
Sygn. akt III CZP 35/13

Tezy:

Wykładnia językowa art. 13 ust. 3 u.s.z.p.r.i.d.k., uwzględniająca pierwszeństwo reguł języka prawnego przed wskazaniami języka potocznego, przemawia za przyjęciem, że chodzi w nim o sytuację pozbawienia właściciela nieruchomości własności części nieruchomości (kupno lub wywlaszczenie), a to ograniczenie zakresu przedmiotu własności, wywołuje konsekwencje w postaci nieprzydatności okrojonej części, do dalszego wykorzystywania, na dotychczasowe cele. Przesłanką roszczenia przyznanego właścicielowi nieruchomości są zatem zdarzenia w postaci kupna lub wywlaszczenia części nieruchomości oraz utraty przydatności pozostałej jej części do prawidłowego korzystania, zgodnie dotychczasowymi celami. Na zależność przyczynowo- 7 skutkową pomiędzy tymi zdarzeniami wskazuje określenie warunku – „jeżeli nabywana jest część nieruchomości”. Zwrot „dotychczasowe cele” dotyczy czynienia z pozostałej części nieruchomości użytku odpowiadającego wcześniejszemu założeniu. Określenie tych celów dokonywane jest drogą analizy korzystania z nieruchomości zanim doszło do podziału i przejęcia jej części oraz możliwości jego kontynuacji. Chodzi o faktyczne korzystanie z nieruchomości oraz niemożliwość kontynuowania go przez właściciela, nawet przy dokonaniu zmiany sposobu osiągania dotychczasowych celów. Za takim rozumieniem art. 13 ust. 3 u.s.z.p.r.i.d.k. przemawia również wykładnia funkcjonalna, wskazująca na dążenie do ograniczenia negatywnych skutków wywlaszczenia. Pozbawienie własności nieruchomości, znajdujące usprawiedliwienie w realizacji celu społecznie pożądanego, powinno co do zasady ograniczać się do niezbędnej jej części. Przejęcie całej nieruchomości podyktowane zostało zabezpieczeniem interesu właściciela; stanowi wyjątek od zasady, który powinien być ściśle określony i interpretowany.

Link: http://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/orzeczenia2/iii%20czp%2035-13.pdf

 

Wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 07.02.2014
sygn. akt I ACa 1518/13

Tezy:

Trafnie wskazał przy tym Sąd pierwszoinstancyjny, że przejęcie przez jednostkę samorządu terytorialnego nieruchomości na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych należy kwalifikować jako wywlaszczenie, którego dotyczy 
art. 21 ust. 1 Konstytucji RP. W tej sytuacji właściciel nieruchomości jest uprawniony do uzyskania ekwiwalentu za część utraconej nieruchomości w wysokości odpowiadającej cenie możliwej do uzyskania na rynku. Legalne działania organów administracji publicznej nie mogą bowiem prowadzić do powstania po stronie właściciela nieruchomości szkody polegającej na uszczupleniu składników jego majątku. Trudno wobec tego przyjąć, że funkcja ochronna przepisu art. 13 ust. 3 ustawy o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych miałaby sprowadzać się jedynie do obowiązku nabycia przez jednostkę samorządu terytorialnego części nieruchomości, która nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania. Uwzględnienia wymaga w tym kontekście również ustalenie zasad wyceny gwarantujących wywlaszczonemu właścicielowi przyznanie odpowiedniej rekompensaty.

Link: http://orzeczenia.ms.gov.pl/content/wykup$0020reszt$00f3wek/155000000000503_I_ACa_001518_2013_Uz_2014-02-27_001